به‌ نژادی گیاهی با کشف یا ایجاد تغییرات ژنتیکی جدید در گونه‌های گیاهی شروع می‌شود. از میان تغییرات ژنتیکی حاصل،گزینش گیاهان با عملکرد بالا، مقاومت به تنش‌های زنده و غیرزنده، رنگ مطلوب در گیاهان زینتی و یکنواختی در فرم و شکل درختان میوه و گیاهان زینتی در اولویت پژوهش‌های به‌نژادی قرار دارند. به‌نژادگر ممکن است انواع گوناگون فن‌آوری را در ایجاد تغییرات ژنتیکی مورد استفاده قرار دهد. به‌هر‌‌حال ایجاد تغییرات مورد نظر به‌نژادگر در توده‌های گیاهی و گزینش گیاهان مطلوب اولین و مهمترین مرحله گزینش ژنوتیپ‌های برتر می‌باشد. روش های گزینش نیز بر اساس ساختار فیزیولوژی، مورفورلوژی و روش تولید مثل گونه‌‌ها تغییر می‌کند. صفات، رفتارهای فیزیولوژیکی، عملکرد محصول و کیفیت گیاهان تحت تاثیر عوامل محیطی، ژنتیکی و یا اثرات متقابل ژنوتیپ در محیط می‌باشد.

به‌نژادی یک فرایند بسیار طولانی است و مواد گیاهی در نسل‌های مختلف در شرایط مختلف آزمایشگاه، گلخانه و مزرعه مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته و فنون مختلف برای تشخیص ژنوتیپ‌های برتر به کار گرفته می‌شود. بنابراین نه تنها دانش و فنون پیشرفته بلکه هزینه‌ زیادی نیز برای تهیه یک رقم اصلاح شده در سال‌های متمادی صرف می‌شود. در نتیجه حمایت مادی و معنوی از ارقام اصلاح شده، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.

جمعیت جهان در حال افزایش بوده و زمین‌های زراعی و سایر منابع محیطی روز ‌به ‌روز محدود‌تر می‌شوند. بنابراین تهیه ارقام هیبرید اصلاح شده پرمحصول و مقاوم به بیماری‌ها و تنش‌های محیطی اثرات مثبت اقتصادی و زیست محیطی دارد. در سال 2008 صدمین سالگرد ایجاد مفهوم ذرت هیبرید جشن گرفته شد. در واقع اولین بار در سال 1908 بود که ایده استفاده از خودگشنی در ذرت برای ایجاد لاین‌های خالص شکل گرفت. سپس با تلاقی این لاین‌های خالص با یکدیگر هیبرید‌های جدید ذرت به وجود آمد. در نهایت با استفاده از آزمایش در طرح آزمایشاتی نسبت به تعیین بهترین عملکرد هر هیبرید اقدام و بهترین بذر هیبرید تولیدی را در اختیار کشاورزان ذرت کار قرار گرفت.

تولیدکننده ذرت

بر اساس اطلاعات جمع آوری شده، عملکرد ذرت از سال 1862 تغییر نکرده بود تا اینکه در دهه 1930 با استفاده از فن‌آوری بذر هیبرید، روند صعودی آغاز شد، بعد از آن نیز تا کنون هیچ نشانه ای از کاهش عملکرد دیده نشده است. قبل از سال 1909، تقریباً تمام به‌نژادی در ذرت توسط کشاورزان یا بذرکاران انجام می‌شد، که از انتخاب توده به عنوان روش اصلی به نژادی استفاده می‌کردند. انتخاب توده روشي است كه در آن از بين جمعيت گياهان ذرت بهترين بلال‌ها از بهترين گياهان انتخاب مي‌شوند. در حالی که این روش از زمان اهلی‌سازی گیاهان مورد استفاده قرار گرفته است، اما برای صفاتی مانند عملکرد که دارای وراثت کم هستند، چندان موثر نیست. از طرف دیگر در گذشته برخی از کشاورزان یا به نژادگران با انتخاب یکنواخت ترین بلال‌ها، بدون توجه به عملکرد و سایر صفات اقتصادی موجب پیچیده‌تر شدن شرایط شدند. زیرا این احتمال وجود دارد که تأکید بر یکنواختی منجر به شباهت ژنتیکی شده و هرگونه افزایش عملکرد را بیشتر سرکوب نماید. رویکرد دیگر به‌نژادی در طی قرن نوزدهم، کشت ترکیبی از ارقام آزاد گرده افشان در یک مزرعه بود اما افزایش عملکرد ناشی از این روش کافی نبود. در اوایل قرن بیستم میلادی، علاقه و استفاده از سیلاژ ذرت به عنوان خوراک دام به سرعت گسترش یافت. بدین منظور سطح زیر کشت ذرت افزایش یافت اما میزان عملکرد ذرت در ارقام آزاد گرده افشان رشد محسوسی نداشت. به عنوان مثال طی 70 سال یعنی از سال 1865 تا سال 1935، متوسط عملکرد ذرت ایالات متحده نزدیک به 1.5 تن در هکتار بود. از این رو، سوال اصلی این بود که : چگونه می توان عملکرد ذرت را افزایش داد؟

تولید بذر ذرت هیبرید پاسخ اصلی و راه حل سریع برای افزایش عملکرد ذرت در قرن بیستم و تا به امروز بوده است. به نژادگران ذرت در دوره ذرت هیبرید (1939 تا کنون) در ایجاد بهبود مستمر ژنتیکی در عملکرد ذرت دانه‌ای بسیار موفق بوده اند. متوسط عملکرد ذرت دانه‌ای در ایالات متحده از حدود 1300 کیلوگرم در هکتار در سال 1939 به 7800 کیلوگرم در هکتار در سال 2005 - حدود 100 کیلوگرم در هکتار در سال- افزایش یافته است. این افزایش 6 برابری عملکرد دانه طی یک دوره 60 ساله در میان غلات یا دانه های روغنی بی‌سابقه است.

ذرت هیبرید باعث تولید بالا، افزایش ارزش و کاهش هزینه های تولید می‌شود. گیاهان ذرت هیبرید بزرگتر، قوی تر و با نشاط‌تر هستند. این قدرت ترکیبی یا هتروزیس هنگام تلاقی دو لاین پدری و مادری خالص غیر هم نژاد از نظر ژنتیکی برای ایجاد هیبرید رخ می‌دهد. لاین خالص ذرت گیاهی است که فقط دارای صفات گیاهی ناشی از خودگرده‌افشانی است. در واقع توسعه لاین‌های خالص والدین هیبریدها، که ویژگی های مطلوبی را از خود نشان دهند، اولین قدم محقق است. انتخاب مناسب نژادها جهت لاین‌های اصلی برای ایجاد سازگاری و عملکرد بالا در ذرت هیبرید بسیار مهم است. توسعه لاین‌های جدید خالص شامل مطالعه و تولید چندین نسل لاین از طریق خود گرده افشانی فرزندان است که در طی هر دوره لاین گیاهی مادری یا پدری خالص‌تر شده و به یک فرم فنوتیپی و ژنوتیپی ثابت میرسند. مرحله بعد تولید ذرت هیبرید از این لاین‌های خالص شده است. شناسایی هیبرید برتر از تلاقی لاین‌های خالص که بیشترین عملکرد را نشان دهند دومین چالش بزرگ تولید ذرت هیبرید است. این مرحله توسعه و تولید هیبرید با بهترین عملکرد حدود پنج نسل به طول می انجامد. امروزه با توجه به اهمیت زمان در پروژه های به نژادی ذرت و اهمیت حضور به موقع بذر ذرت برتر در بازار، روشهای سریع تری برای نیل به توسعه هیبرید‌های ایده آل ذرت همچون دابل هاپلوئیدی متداول شده است. تولید گیاهان هاپلویید و دوبرابر نمودن مجموعه کروموزومی آنها (ژنوم آنها ) منجربه ایجاد گیاهان دابل هاپلوئید میگردد. این روش سریعترین روش برای دستیابی به لاین‌های صد‌درصد خالص(اینبرد) در ذرت می‌باشد.

مزرعه کشت ذرت

مزیت اصلي سيستم دابل هاپلوئيدي در مقايسه با ساير روشهاي كلاسيك به‌نژادی در سرعت بخشيدن به برنامه‌هاي اصلاحي و افزايش كارايي انتخاب در طول برنامه و رسیدن به صفات ایده آل مورد نظر کشاورزان و به نژاد گران است. صفات ایده آلی که معمولا کشاورزان و به نژادگران ذرت به دنبال آنها هستند به دو دسته تقسیم میشود.

صفاتی که مستقیما به دانه ذرت مربوط است و صفاتی که به بوته ذرت مرتبط است. صفات مربوط به دانه ذرت به قرار زیر است:

رسیدگی نسبی: این عددی است که تعداد روزهای پس از کاشت تا رسیدن به لایه سیاه در دانه ذرت برای هر رقم هیبرید را مشخص میکند.

ردیف های دانه: این صفت تعداد ردیف دانه در یک هیبرید خاص را توصیف می‌کند. لازم به ذکر است که ردیف‌های بیشتر همیشه به معنای عملکرد بیشتر نیست. از نظر زراعی این عامل معمولا یک عامل خنثی است زیرا تعداد دانه در یک بلال به طور متوسط حدود 800 دانه است.

نوع بلال: این ویژگی به صورت ثابت یا متغییر توصیف می‌شود و توضیح می‌دهد که آیا بلال‌ها با هر جمعیت گیاهی در مزرعه اندازه ثابت خواهند داشت یا با افزایش یا کاهش جمعیت در اثر فشار رقابت بین گونه‌ای، اندازه آنها تغییر می‌کند.

وزن هکتولیتر(وزن حجمی): وزن هکتولیتر یکی از معیارهای ساده، قدیمی و موثر بر کیفیت و ارزیابی محصول است که برحسب کیلوگرم به ازاء هکتولیتر و یا پوندبربوشل بیان می‌شود و مطابق است با کیلوگرم وزن 100 لیتر ذرت. حداقل استاندارد صنعتی وزن هکتولیتر ذرت زرد 56 پوند بر بوشل یا معادل 70 کیلوگرم در هکتولیتر است، براساس این استاندارد ذرت دارای وزن های حجمی بالاتر، حجم کمتری را اشغال میکنند.

ارتفاع بوته: یک اصطلاح نسبی است و با توجه به محیط متفاوت است. به طور کلی، توصیف کننده طول گیاه است که به عوامل دیگر از جمله رشد تاج پوشش مربوط می‌شود.

ارتفاع بلال: به طور کلی به معنای محل قرار گیری بلال روی بوته که در محیط و منطقه متفاوت است. هرچه بلال بالاتر باشد، ممکن است بیشتر در معرض خطرات بوده و ثقل بوته را ناپایدار نماید.

صفات مرتبط با دانه ذرت به شرح زیر است:

پایداری سبزینگی: میزان سلامتی و سبزی اواخر فصل را مشخص می‌کند که بیشتر در کیفیت سیلاژ ذرت موثر است.

پایداری بوته: میزان ماندگاری بلال و ساقه در زمان برداشت دیر هنگام را مشخص می‌کند.

رتبه ساقه: مقاومت و قدرت ساقه ذرت را توصیف میکند.

رتبه ریشه: قدرت سیستم ریشه را مشخص می‌کند. ریشه‌های اولیه قدرت ریشه در اوایل فصل و ریشه‌های ثانویه مقاومت ریشه در اواخر فصل را معین می‌کنند.

جوانه زنی: مشخص کننده توان جوانه زنی ذرت بعد از کاشت است.

قدرت اولیه گیاهچه: نشان دهنده سرعت مراحل اولیه رشد رویشی گیاهچه روی سطح خاک است.

دومنظوره بودن: منظور مناسب بودن هیبرید ذرت برای ذرت دانه‌ای و ذرت علوفه‌ای به صورت توامان است.

پاسخ به کم خاکورزی: مشخص کننده پاسخ هیبرید به کم خاورزی یا بدون خاکورزی در کشت ذرت است.

پاسخ به جمعیت بالا: نحوه عملکرد هیبرید در افزایش جمعیت (به عنوان مثال تراکم 10 درصد بالاتر) را نشان میدهد.

پاسخ به جمعیت کم: عملکرد هیبرید در جمعیت کمتر (به عنوان مثال تراکم 10 درصد کمتر) را نشان میدهد.

سازگاری با فاصله ردیف کمتر: نحوه عملکرد هیبرید ذرت در کاهش فاصله ردیف‌ها، به ویژه در کمتر از 75 سانتیمتر

کشت متوالی ذرت: نحوه عملکرد هیبرید ذرت در مزارعی که سال قبل ذرت کاشته شده است.

 

به طور کلی داده‌های عملکرد بهترین شاخص برای عملکرد خوب هیبرید ذرت در انواع مختلف خاک است، اما عواملی مانند شرایط خاک مزارع، فاصله ردیف، دمای کشت، رطوبت نیز نباید مغفول واقع شود. با توجه به صفات ذکر شده، شکی نیست که در قرن بیست و یکم، ارقام جدید ذرت که دارای ارزش اقتصادی و بازاریابی ممتازی هستند در بازارهای جهانی عرضه خواهند شد. از این رو تدوین دستور‌العمل‌های مناسب براساس دستور‌العمل اتحادیه بین‌المللی حمایت از ارقام گیاهی UPOV و با در نظر گرفتن صفات مهم مورفولوژی، فیزیولوژی، زراعی و مقاومت به تنش‌های زنده و غیرزنده که در تمایز ارقام گیاهی در شرایط آب و هوایی کشور ایران بسیار مهم خواهد بود. 

برای دستیابی به ارقام ذرت برتر متناسب با شرایط کشور، شرکت توسعه کشت ذرت با هدف کشت و تولید ذرت و سایر نباتات علوفه‌ای در سال 1361 تشکیل شده است. نزدیک به چهار دهه است که ما به عنوان شرکتی خصوصی، پیشگام در توسعه تولید ذرت هستیم. مهمترین سرمایه ما، اعتماد کشاورزان است که در سایه فعالیت تجاری تولیدی مستمر و صادقانه بوجود آمده است. اولویت ما، درک چالشهای پیشرو و راهکارهای پایدار برای افزایش عملکرد ذرت است.

رضایت کشاورزان موجب دلگرمی، تلاش بیشتر و عامل اصلی پیشرفت ما است. تحقیق و توسعه یکی از مهمترین ماموریت‌های شرکت ما است. شرکت توسعه کشت ذرت همواره در حال نوآوری بوده و تلاش برای معرفی ارقام جدید هرگز پایان نخواهد یافت. چشم انداز بلند مدت شرکت، تولید طیف وسیعی از بذور گیاهان علوفه‌ای است. شرکت ما با داشتن شعبه در استانهای خوزستان، فارس، کرمانشاه و ایلام، کلیه مناطق ذرت خیز کشور را تحت پوشش قرار می‌دهد.

شرکت توسعه کشت ذرت

محصولات ما شامل انواع بذور ذرت دانه‌ای و علوفه‌ای متناسب با انواع اقلیم و تیپ خاک می‌باشد. بذرهای این شرکت دارای گواهی OECD و ISTA می‌باشد. از دیگر خدمات ما، تولید ذرت دانه‌ای و سیلاژ ذرت باکیفیت در بسته‌بندی مدرن و تهیه پودر چوب بلال و همچنین انجام خدمات فرآوری انواع بذور است. نوآوری و خلاقیت از طریق کشاورزی هوشمند نیز بخشی از فعالیت‌های شرکت ما است. طیف گسترده‌ای از فناوری‌های دانش‌بنیان بوسیله بومی‌سازی و طراحی سامانه‌های زراعی هوشمند، برای تعیین میزان بذر مصرفی، بهترین تراکم کشت، تاریخ کاشت بهینه، تاریخ برداشت مناسب، تعیین مراحل فنولوژیک ذرت و تخمین عملکرد ذرت در شرکت ایجاد شده است.

مزیت محصولات ما در بهره‌مندی از تجهیزات پیشرفته فرآوری بذر و انبارهای فنی، امکان فرآوری و بسته‌بندی بذر با خلوص و کیفیت فیزیولوژیکی بالا در سایزهای متنوع، مطابق با استانداردهای بین المللی می‌‌باشد. ضمنا شرکت توسعه کشت ذرت ایران مجهز به آزمایشگاهی مدرن، دارای امکانات آزمون قوه نامیه، ویگوریته و بیماری شناسی بذر جهت سنجش کیفیت بذور تولیدی است. این شرکت برای حفظ و توسعه روابط تجاری و علمی با مشتریان خود، همواره آماده ارائه خدمات آموزشی و فنی توسط کارشناسان خبره می‌باشد. از این رو خواهشمند است در صورت نیاز با شرکت توسعه کشت ذرت به آدرس تهران، خیابان‌فاطمی، خیابان‌باباطاهر، ‌کوچه‌سهند‌شرقی، ‌پلاک‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ 4 با شماره 88953665 تماس حاصل نموده و یا به وبگاه www.icmd.ir مراجعه فرمایید.