واکسیناسیون و مصونیت جمعی

برای بسیاری از ما، آبله مرغان یکی از خاطراتی است که از دوران کودکی به یاد می آوریم. این بیماری کمی آزاردهنده است ولی به ندرت حیات انسان را تهدید می کند. به همین دلیل، زمانی که واکسن آبله مرغان در سال 1995 معرفی شد، با شک و تردیدهایی مواجه گردید. پس از فشارهای ایالات متحده بر لزوم واکسیناسیون کودکان، تحقیقات نشان داد که این اجبار در واکسیناسیون، اثر شگرفی روی بیماری و هزینه های مرتبط با آن داشته است. هزینه های بیمارستانی مرتبط با آبله مرغان، از 160 میلیون دلار در سال 1993 به 66 میلیون دلار در 2001 رسید و در مقایسه با 200 هزار نفر در سال 1995 که نیاز به بستری شدن در بیمارستان به علت آبله مرغان داشتند، به تنها 80 هزار نفر در سال 2001 رسید..

اجبار کودکان به واکسیناسیون آبله مرغان نه تنها از کودکان و همکلاسی های آنها، بلکه از سالخوردگانی که د ر کودکی به آبله مرغان مبتلا نشده اند نیز محافظت می کند. همچنین محافظت از سالخوردگان، یکی از اهداف واکسیناسیون در برابر آنفلوانزا است که زمستان هرسال با آن دست به گریبان می شویم. حدود 36 هزار آمریکایی سالانه در اثر ابتلا به آنفلوانزا جان خود را از دست می دهند که اکثر آنها بالای 65 سال هستند. وقتی قرار باشد افراد سالخورده، در برابر آنفلوانزا واکسینه شوند، اگر اطرافیان فرد مثل پرستاران و نوه ها نیز واکسینه شده باشند، این واکسیناسیون بسیار موثرتر خواهد بود.

موفقیت واکسن فلج اطفال، فواید استفاده از واکسن برای محافظت از جمعیت را نیز نشان داد. این موفقیت همچنین نشان داد که ایمنی جمعی می تواند در برابر آبله مرغان، آنفلوانزا، سرخک، اوریون و آبله نیز انجام شود. اگرچه به نظر می رسد معنی اصطلاح مصونیت جمعی این باشد که تمام افراد و جمعیت باید واکسینه شود، ولی معنای واقعی آن این است که اگر درصد خاصی از جمعیت واکسینه شود، کل جمعیت مصون خواهد شد. مدل های ریاضی می تواند برای تخمین دقیق درصدی از جمعیت که باید واکسینه شوند، به کار روند. برای مثال اگرتقریبا 82 تا 86 درصد از جمعیت در برابر فلج اطفال واکسینه شوند، مصونیت جمعی حاصل خواهد شد.

البته مصونیت جمعی به این معنی نیست که همه چیز کاملاً بی نقص است. واکسن ها 100 درصد هم موثر نیستند و بیماری همچنان می تواند افراد غیر مصون را مورد حمله قرار دهد. درضمن در برخی موارد، مصونیت فقط به مدت چند سال موثر است؛ پس هنگام شیوع بیماری، مصونیت اکثر جمعیت، رفته رفته از بین خواهد رفت. بنابراین واکسیناسیون دوران کودکی فقط می تواند باعث به تاخیر افتادن بیماری در هنگام شیوع آن شود.

 مصونیت جمعی و کودکان واکسینه نشده

کودکانی که واکسینه نشده اند، می توانند همکلاسی های خود را در معرض خطر بیماری ها قرار دهند.

اگر با شنیدن واژه واکسن، تنتان به لرزه می افتد پس احتمالاً اطلاعی از نگرانی ها درباره فلج اطفال ندارید. در یک دوره زمانی بحث بر سر عوارض جانبی ناشی از واکسن، از جراحات خفیف تا مرگ بر سر زبان ها بود. بارزترین مثال در این مورد احتمالا تردید در این مورد بود که تیمروسل (ترکیب شیمیایی) در برخی از واکسن های کودکان، ممکن است منجر به افزایش احتمال اوتیسم شود. امروزه، علیرغم کمبود شواهد علمی در مورد ارتباط بین واکسیناسیون و اوتیسم، و این حقیقت که تیمروسل دیگر در واکسن های کودکان استفاده نمی شود، عموم مردم هنوز نسبت به اینکه آیا مصونیت جمعی ارزش مواجهه کودکان با چنین ریسکی را دارد یا نه، تردید دارند.

این مساله بدین معنی است که میزان واکسیناسیون به طور چشمگیری در حال کاهش است؛ به ویژه در بخش های مشخصی از آمریکا، که به علل مذهبی، فلسفی و یا دلایل شخصی، از واکسیناسیون معاف شده اند. در سال 2002 مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها تخمین زد که در حالی که 90 درصد تمام کودکان آمریکایی، اکثر واکسن های ضروری را دریافت می کنند، ولی تقریباً 1 درصد از تمام کودکان، هیچ واکسنی را دریافت نکرده اند.

والدینی که از واکسیناسیون خودداری می کند، بر این باور هستند که می توانند بر محافظت کودکشان به واسطه ایمنی جمعی تکیه کنند؛ یعنی کودکانی که مصون نیستند می توانند به وسیله کودکانی که واکسینه شده اند محافظت شوند. بعلاوه مادامی که ترس والدین منجر به کاهش میزان واکسیناسیون شود، سلامت و ایمنی جمعیت به ویژه افراد ضعیف تر، در معرض خطر خواهد بود.

چون تمام کودکان در گذشته واکسینه شده اند، امروزه بسیاری از والدین شاهد اپیدمی فلج اطفال و یا شیوع سرخک نبوده اند؛ بیماری هایی که هنوز هم در کشورهایی که قدرت خرید واکسن را ندارند شیوع دارد. ولی چیزی که این والدین را نگران کرده است ، گزارشات نادری است که درباره عوارض جانبی واکسیناسیون وجود دارد. برای مثال، یکی از این گزارش ها، واکسن فلج اطفال را عامل مرگ 8 نفر در سال معرفی می کند.

با توجه به اینکه کودکانی که واکسینه نشده اند، یک تهدید برای ایمنی جمعی محسوب می شوند، امتناع برخی از افراد از دریافت واکسن، آشکارا سیستم عرضه و تقاضا را تحت تاثیر قرار می دهد. برخی واکسن ها ممکن است به دلیل کاهش تقاضا، تولید نشوند؛ حتی واکسن هایی که بسیار مفید هستند. به عبارت دیگر، افرادی که مصمم به دریافت واکسن آنفلوانزا هستند ولی آن را دریافت نمی کنند ممکن است بطور ناخواستهً باعث افت مقدار واکسن های موجود در بازارشوند و مصون کردن جمعیت را سختتر کنند.